Page 30 - การเพิ่มขึ้นของการใช้ที่ดินปลูกทุเรียนและการบริหารจัดการพื้นที่ปลูกทุเรียน

23

2.5 ทรัพยากรน้ำ

2.5.1 แหลDงน้ำธรรมชาติ
แหลDงน้ำธรรมชาติในภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป5นแหลDงน้ำผิวดิน ซึ่งหมายถึงแมDน้ำหรือลำน้ำ

ที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ การเกิดลำน้ำตDาง ๆ ดังกลDาวนี้เกิดขึ้นสอดคลWองกับสภาพทางธรณีสัณฐานของภาค
ซึ่งแบDงออกเป5น 2 แอDง ไดWแกD แอDงโคราชและแอDงสกลนคร โดยแอDงโคราชมีเนื้อที่ทั้งหมด 33,000 ตาราง

กิโลเมตร ซึ่งจะอยูDทางตอนใตWของเทือกเขาภูพาน แมDน้ำที่สำคัญของแอDงโคราชนี้ไดWแกD แมDน้ำมูลและ

แมDน้ำชี สDวนแอDงสกลนครมีเนื้อที่ประมาณ 12,000 ตารางกิโลเมตร ทางน้ำทั้งหมดที่เกิดขึ้นในบริเวณนี้
จะไหลขึ้นไปทางเหนือแลWวเบนออกไปทางทิศตะวันออก เพื่อไหลลงสูDแมDน้ำโขง แมDน้ำที่สำคัญ ไดWแกD

แมDน้ำสงครามที่มีตWนกำเนิดมาจากเทือกเขาภูพาน ไหลผDานจังหวัดสกลนคร บึงกาฬ และไหลลงสูD
แมDน้ำโขงที่จังหวัดนครพนม สDวนอีกสายไดWแกD หWวยหลวง ที่ไหลไปบรรจบกับแมDน้ำสงครามในเขตจังหวัด

นครพนม แลWวออกสูDแมDน้ำโขง มีน้ำพุงและลำน้ำอื่น ๆ ที่ไหลลงสูDหนองหานในเขตจังหวัดสกลนคร และน้ำ

จากหนองหานจะไหลผDานน้ำก่ำ เพื่อออกสูDลำน้ำโขงในเขตจังหวัดนครพนม นอกจากนั้นยังมีลำน้ำสาขาอีก
มากมายที่ไหลลงสูDแมDน้ำสายหลัก เชDน ลำน้ำอูน หWวยพDอแตง หWวยชวง (สถิระและคณะ, 2558)

2.5.2 แหลDงน้ำชลประทาน

จากขWอมูลของสำนักบริหารจัดการน้ำและอุทกวิทยา (2563) กรมชลประทานพบวDา พื้นที่
ชลประทานมีจำนวนรวม 4,422,966 ไรD หรือรWอยละ 4.19 ของพื้นที่ทั้งภาค โดยกระจายอยูDในความ

รับผิดชอบของสำนักงานชลประทานที่ 5-8 กรมชลประทาน ซึ่งพื้นที่สDวนใหญDของภาค จึงเป5นการทำ

การเกษตรแบบอาศัยน้ำฝน

2.6 การใชVที่ดิน

2.6.1 สภาพการใชWที่ดิน

จากขWอมูลสรุปประเภทการใชWที่ดินของประเทศไทยในปw พ.ศ. 2562 โดยกลุDมวิเคราะห[สภาพ
การใชWที่ดิน กองนโยบายและแผนการใชWที่ดิน กรมพัฒนาที่ดิน พบวDาภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีพื้นที่

ทั้งหมด 105,533,961 ไรD สามารถแบDงสภาพการใชWที่ดินหลักบริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือไดW
6 ประเภท ดังนี้ (ตารางที่ 5 ภาพที่ 4)

1) พื้นที่ชุมชนและสิ่งปลูกสรWาง มีเนื้อที่ 6,409,107 ไรD หรือรWอยละ 6.07 ของเนื้อที่ทั้งหมด

2) พื้นที่เกษตรกรรม เป5นประเภทการใชWที่ดินที่มีเนื้อที่มากที่สุด มีเนื้อที่ 74,058,286 ไรD หรือ
รWอยละ 70.17 ของเนื้อที่ภาค และสามารถแบDงพื้นที่เกษตรกรรมออกไดWเป5น 10 กลุDม คือ พื้นที่นาขWาว

โดยมีพื้นที่ 41,325,889 ไรD คิดเป5นรWอยละ 55.80 ของพื้นที่เกษตรกรรมทั้งหมดของภาค รองลงมาไดWแกD

พืชไรD 20,321,823 ไรD คิดเป5นรWอยละ 27.44 ไมWยืนตWน 10,815,494 ไรD คิดเป5นรWอยละ 14.60 และพื้นที่
เกษตรกรรมอื่น ๆ 1,595,080 ไรD ไดWแกD ไมWผล พืชสวน ทุDงหญWาเลี้ยงสัตว[ สถานที่เพาะเลี้ยงสัตว[น้ำ ไรDนา

สวนผสม พืชน้ำ ไรDหมุนเวียน ตามลำดับ